ACNES

In Nederland hebben veel mensen last van chronische buikpijn. Soms blijkt ACNES (Anterior Cutaneous Nerve Entrapment Syndrome) hiervan de oorzaak te zijn.

ACNES is een buikwandpijnsyndroom waarbij de zenuwtakjes van de voorste tussenribzenuwen bekneld zijn geraakt. Deze zenuwen komen uit het ruggenmerg en lopen door de buikspieren naar de buikwand. Daar zorgen ze voor het gevoel in de buikwand en buikhuid. Afknelling van deze zenuwtakjes zorgt voor pijn.

ACNES kan op vrijwel elke leeftijd optreden. Het kan acuut, maar ook geleidelijk ontstaan. Soms ervaren patiënten af en toe milde buikpijn, maar kan ook leiden tot hevige onhoudbare buikpijn.
Ondanks het feit dat ACNES vaak voorkomt, is de aandoening nog vrij onbekend, waardoor de diagnose vaak gemist wordt. Veel patiënten hebben dan ook al een lange medische zoektocht achter de rug met vaak veel kostbaar (onnodig) aanvullend onderzoek.

Klinische casus ACNES: Een miskende oorzaak van buikpijn en van arbeidsongeschiktheid

Klachten en symptomen

Het voornaamste symptoom van ACNES is buikpijn. Kenmerkend voor ACNES is dat deze pijn altijd op dezelfde plek wordt gevoeld en vaak met één vinger aan te wijzen is.
Dit pijnpunt kan overal tussen de ribben en het bekken zitten. Wel is het zo dat de pijn vaker onder dan boven de navel voorkomt en vaker rechts dan links. De ergste pijn voelen patiënten vaak links of rechts van de mid-lijn (het midden van het lichaam), in de rechte buikspier.
Over het algemeen is de buikwand bij ACNES-patiënten altijd wel gevoelig. De pijn verergert bij activiteiten waarbij de buikspieren worden gebruikt. Zoals bukken, overeind komen, gebogen zitten, sporten, huishoudelijk werk of wandelen. Zodra een patiënt met ACNES ontspant, bijvoorbeeld door te gaan liggen, nemen de klachten af of verdwijnen ze zelfs. Het overgrote deel van de patiënten heeft ‘s nachts bijna geen klachten. Al kunnen sommige patiënten ook ’s nachts niet op hun aangedane zij liggen van de pijn.
Omdat de pijn altijd aan dezelfde kant zit, passen patiënten soms hun houding aan zodat ze zo weinig mogelijk pijn ervaren. Dit kan resulteren in een scheve rug of voorovergebogen houding.
Met name bij ACNES in de bovenbuik kan de pijn voor misselijkheid zorgen.
Sommige patiënten krijgen een opgeblazen gevoel en vinden hun buik dikker of meer gezwollen.
Patiënten met pijn linksonder in de buik kunnen problemen met de ontlasting hebben.
ACNES in de onderbuik is vaak ook erger bij een volle blaas. Na het leegplassen van de blaas voelt de buik weer beter aan. De huid rond het pijnpunt kan doof of juist gevoeliger aanvoelen. Het dragen van strakke kleding kan door de pijn onprettig zijn.

Onderzoek

Als een patiënt erg veel last heeft van ACNES, kan de aandoening gepaard gaan met klachten die lijken op symptomen bij aandoeningen aan de buikorganen (zogenaamde pseudoviscerale klachten). Dat kan voor verwarring zorgen. Maar door goed naar uw verhaal te luisteren en met een eenvoudig lichamelijk onderzoek, kan de chirurg ACNES toch gemakkelijk herkennen.
Door de buik uitvoerig te onderzoeken en met behulp van de Carnett-test onderzoekt de chirurg of er sprake is van ACNES. Voor deze test moet de patiënt plat op een onderzoekstafel liggen. De chirurg houdt dan zijn vinger op de pijnlijke plek. Als er sprake is van ACNES, dan neemt de pijn toe als beide benen gestrekt worden opgetild. Aanvullend onderzoek, zoals laboratoriumonderzoek en/of radiologisch onderzoek is voor het stellen van de diagnose ACNES vrijwel nooit nodig.

Behandeling

Patiënten met milde pijn zijn vaak al geholpen als ze horen dat het om een onschuldige aandoening aan de zenuwen in de buikwand gaat. De verklaring voor hun buikpijn is al een geruststelling. Doorgaans kunnen deze patiënten met adviezen over hun houding en beweging prima verder leven.
Helaas geldt dit niet voor iedereen. Wanneer de pijn heviger is en het de kwaliteit van het leven beïnvloedt, kan ACNES behandeld worden met verdovende injecties, met een operatie of met een behandeling door de anesthesioloog/pijnspecialist.

Injecties tegen ACNES
Als de buikpijn veel invloed heeft op het dagelijkse leven, kan de chirurg een injectie met lokale verdoving geven. Als deze injectie de pijn doet verminderen, bevestigt dit de diagnose ACNES. Het verdoven van de pijnlijke plek kan tot veel opluchting leiden. Over het algemeen is de verdoving na een aantal uur uitgewerkt. Bij een deel van de patiënten werkt het pijnstillende effect langer door (soms wel dagen tot weken). Ongeveer 1 op de 5 patiënten is blijvend pijnvrij na de eerste injectie.
Patiënten bij wie de pijn wel terugkeert, krijgen een herhaalde injectie. Bij het herhaaldelijk zetten van de injecties, houdt het pijnstillende effect vaak langer aan. Ongeveer 1 op de 3 patiënten is na meerdere injecties blijvend pijnvrij.
De eerste injectie wordt door de chirurg altijd tijdens het eerste consult al gegeven. Diagnose en behandeling op één dag dus!

Klinische casus ACNES: Een miskende oorzaak van buikpijn en van arbeidsongeschiktheid

Operatie

Toch zijn er ook patiënten bij wie de injecties niet voldoende helpen. Aan hen wordt een operatie voorgesteld. Deze operatie wordt onder volledige narcose (of met een ruggenprik, bij een operatie onder de navel), in dagopname, uitgevoerd. Tijdens de operatie wordt het pijnpunt eerst nauwkeurig gemarkeerd. Daarna gaat de chirurg op zoek naar de afgeknelde zenuwtak(jes). De zenuwtakjes worden vervolgens doorgesneden (voorste neurectomie). De operatie leidt in ongeveer 2 van de 3 gevallen tot het verdwijnen of behoorlijk verminderen van de pijnklachten.
Patiënten die geen baat hebben bij deze operatie of bij wie de pijn na de operatie weer terugkeert, kunnen in aanmerking komen voor nog een andere operatie. Bij die tweede operatie wordt de tussenribzenuw achter de buikspier doorgesneden (achterste neurectomie). Deze operatie leidt in de helft van de gevallen tot vermindering of het verdwijnen van de pijn

Behandeling door de anesthesioloog/pijnspecialist
In sommige gevallen verwijst de chirurg een patiënt voor behandeling door naar de anesthesioloog/pijnspecialist. Bijvoorbeeld als er sprake is van meerdere pijnpunten in de buikwand, een operatie als te risicovol wordt ingeschat, of als lokale injecties en/of operatie(s) niet tot verminderen van de pijn hebben geleid. De pijnspecialisten hebben veel ervaring in de behandeling van diverse pijnsyndromen.

Nazorg

Mogelijke complicaties na een lokale injectie zijn:
• Duizeligheid en/of misselijkheid
• Hematoom (lokale bloeduitstorting)
• Verergering van de pijn
Het is verstandig om na een injectie niet zelf terug naar huis te rijden.

Mogelijke complicaties na een operatie zijn:
• Nabloeding
• Wondinfectie
• Seroomvorming (ophoping van wondvocht onder de wond)
• Verergering van de pijn
• Terugkerende pijn

De herstelperiode na de operatie is ongeveer twee weken, maar verschilt per persoon. Na de operatie krijgt de patiënt pijnstilling mee naar huis. Aangeraden wordt om de eerste paar weken rustig aan te doen en niet te sporten en/of zwaar te tillen. Pas als de ergste wondpijn en de oorspronkelijke pijn zijn verdwenen, kan er over een geslaagde operatie worden gesproken. Dit is soms pas na 6 tot 8 weken duidelijk.

Bij deze chirurgen kunt u terecht voor een behandeling van acnes